Εικόνα για Λ. Χαρωνίτης: Ο σκηνοθέτης, ο άνθρωπος, ο δημιουργός

Λ. Χαρωνίτης: Ο σκηνοθέτης, ο άνθρωπος, ο δημιουργός

Γεννήθηκε στ’ Ανώγεια και μεγάλωσε στο Ηράκλειο. Η πρώτη του δουλειά ήταν στο καφενείο που διατηρούσε η οικογένειά του ενώ αμέσως μετά αποφάσισε να σπουδάσει ναυπηγός. Τελικά όμως τον κέρδισε ο κινηματογράφος.

Ο λόγος για τον Λευτέρη Χαρωνίτη, έναν σπουδαίο σκηνοθέτη της Κρήτης, που έχει αφήσει το δικό του στίγμα με την δουλειά του.

Ο Λευτέρης Χαρωνίτης μιλάει στα prosopakritis και ρίχνει μια γρήγορη ματιά στην ζωή και το έργο του, ταξιδεύοντας μας παράλληλα στην μεταπολεμική Ελλάδα, ακλουθώντας τον άνθρωπο την κοινωνία και την έκφραση της.

XARONITHSΠοιες οι πρώτες μνήμες σας στην ζωή;

Γεννήθηκα στα Ανώγεια και συγκεκριμένα στα Σίσαρχα. Με το που γεννήθηκα η οικογένειά μου μεταφέρθηκε στο Ηράκλειο, σε μία έρημη τότε γειτονιά, στα Καμίνια. Εκεί έμεναν οικογένειες που είχαν έρθει από τα γύρω χωριά κι έτσι φτιάχτηκε ένας μικρός αρχικά οικισμός. Όλα τα παιδιά ήμασταν μία παρέα, μεγαλώναμε μαζί, παίζαμε στους δρόμους και στις αλάνες. Πρόλαβα πολλές φορές να γρατζουνίσω και να χτυπήσω τα γόνατά μου, αν και όχι όσες θα ήθελα.

Θυμάστε την πρώτη σας δουλειά;

Οι καταστάσεις τότε ήταν τέτοιες που χρειάστηκε στην ηλικία των 8 χρόνων να πιάσω δουλειά. Ο πατέρας μου είχε ένα καφενείο στην κεντρική πλατεία των Καμινιών και ήθελε βοήθεια. Ήμουν ο δεύτερος γιος της οικογένειας κι επειδή ο πρώτος έλειπε, έπρεπε εγώ να δουλέψω.

Ποια τα πολιτιστικά δρώμενα της εποχής;

Ο Καραγκιόζης τότε ήταν η διασκέδαση του λαού που λέμε. Όπου και να πήγαινε μαζευόταν όλη η πλατεία. Μικροί, μεγάλοι και μεγαλύτεροι. Ο καθένας κάτι έπαιρνε. Υπήρχε όμως και κινηματογράφος αλλά και θέατρο. Τότε στο Ηράκλειο έκαναν περιοδείες διάφοροι θίασοι που έρχονταν απ’ όλη την Ελλάδα. Κάθε παράσταση ήταν κι ένα μεγάλο γεγονός.

«Μικρός μου άρεσε να παρακολουθώ

και να μελετώ τους διαλόγους των ανθρώπων

στην καθημερινή ζωή»

Παρακολουθούσατε αυτά τα δρώμενα;

Ναι από μικρός, αλλά αυτό που είχε ενεργήσει πάνω μου ήταν οι προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων. Μου άρεσε να παρακολουθώ και να μελετώ τους διαλόγους των ανθρώπων στην καθημερινή ζωή. Μάλιστα, το καφενείο ήταν ένα μέρος από το οποίο μπορούσα να αντλήσω αυτές τις ιστορίες.

XARONITHS4Ποια τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων τότε;

Το χαρακτηριστικό της εποχής, που το διαπίστωνα συνεχώς, ήταν ότι οι άνθρωποι δεν είχαν την έπαρση και δεν υπερηφανεύονταν γι’ αυτά που έκαναν. Είχαν αυτό το Καζαντζακικό χρέος που υπογείως είχε μεταφερθεί από γενιά σε γενικά. Αυτό για εμένα έγινε μετέπειτα μία καθαρή και σημαντική αξία.

Πότε ήρθε η στιγμή που αποφασίσατε να φύγετε στην Αθήνα;

Ήταν στην εφηβεία μου. Μία πολύ δύσκολη περίοδο καθώς οι απαιτήσεις μεγάλωναν σε όλους τους τομείς της ζωής μου. Τότε ήθελα να σπουδάσω ναυπηγός καθώς πάντα είχα μία αγάπη για τη θάλασσα. Πήγα στην Αθήνα, στην σχολή και στη συνέχεια εργάστηκα στα ναυπηγεία του Σκαραμαγκά πάνω στον σχεδιασμό πλοίων. Ήταν μία μεγάλη εμπειρία που μου προσέφερε μία αρχιτεκτονική και χωροθετική άποψη. Αυτή η εμπειρία αργότερα με βοήθησε πολύ στη σκηνοθεσία. Μπορούσα να μπαίνω στον χώρο και να τον διαμορφώνω από το τίποτα.

Από τα ναυπηγεία στη μεγάλη οθόνη. Πώς προέκυψε αυτή η μεταστροφή;

Πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου υπήρχε ο κινηματογράφος. Η μεγάλη απόφαση όμως πάρθηκε όταν ήμουν στο στρατό. Τότε, βλέποντας το μέλλον μου δεν μου άρεσε αυτό που αντίκριζα. Όταν ολοκλήρωσα την στρατιωτική μου θητεία γράφτηκα στη Σχολή Κινηματογράφου.

«Καμία σχολή δεν σε κάνει καλλιτέχνη

Είναι κάτι που το έχεις ή το κατακτάς»

Πότε ξεκινήσατε να δουλεύετε πάνω στο αντικείμενο που τελικά σας ενδιέφερε;

Από το πρώτο κιόλας έτος. Συνειδητοποίησα ότι όλες οι εμπειρίες που είχα αποκτήσει στην Κρήτη και στην Αθήνα με το να εργάζομαι σε τόσες διαφορετικές δουλειές με βοήθησαν. Η πρώτη δουλειά που έκανα ήταν ως βοηθός σκηνοθέτη σε μία δουλειά που έκανε ο αείμνηστος Πάνος Γλυκοφρύδης που ήταν και δάσκαλός μου.

XARONITHS3Καλλιτέχνης γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Αυτή την απάντηση την κατάλαβα στη σχολή. Αντιλήφθηκα ότι η σχολή σου δίνει το έναυσμα αλλά δεν σημαίνει ότι επειδή ολοκλήρωσες το διδακτικό κομμάτι αυτόματα έγινες και καλλιτέχνης. Καμία σχολή δεν σε κάνει καλλιτέχνη. Είναι κάτι που το έχεις ή το κατακτάς. Η σχολή μπορεί να σου δώσει τεχνικές , ειδικά σε μια τέχνη όπως είναι ο κινηματογράφος που η τεχνολογία παίζει σημαντικό ρόλο. Οι εμπειρίες όλες αυτές με βοήθησαν να καταλάβω ότι τον κινηματογράφο πρέπει να τον κατακτήσεις στην πράξη είτε δουλεύοντας δίπλα σε σκηνοθέτες είτε πρέπει από μόνος σου να πειραματιστείς και να κάνεις πράγματα. Εγώ διάλεξα ένα παράλληλο δρόμο.
Δραστηριοποιηθήκατε σε μία περίοδο που σημειώθηκε μία αλλαγή στον ελληνικό κινηματογράφο. Πώς την βιώσατε;

Η αλήθεια είναι πως με την είσοδο της τηλεόρασης ο κινηματογράφος μπήκε σ’ έναν άλλο δρόμο. Άρχισε να γίνεται πιο προσωπικός. Ένας κινηματογράφος δημιουργών, που δεν καθόριζαν οι παραγωγοί το τι θα κάνεις  αλλά ο ίδιος ο σκηνοθέτης.

Παράλληλα, η εποχή τότε είχε έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, κινητοποιήσεις και ζυμώσεις. Όλο αυτό το κλίμα μας επηρέασε όλους ενώ κυριάρχησαν σπουδαίες μορφές του πολιτισμού και του πνεύματος όπως Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Σεφέρης, Ρίτσος, Μόραλης κτλ.

Όλα αυτά τα έργα μας επηρέαζαν κι επικοινωνούσαμε μ’ αυτά. Η δύναμη των συγκεκριμένων έργων ζει ακόμα. Γι’ αυτό το λόγο κι εμείς οι κινηματογραφιστές θέλαμε να κάνουμε ανάλογα πράγματα στον κλάδο μας. Θέλαμε να ξεπεράσουμε το μοντέλο που είχαμε δουλέψει ως βοηθοί δίπλα σε μεγάλους σκηνοθέτες όπως Κακογιάννης, Κούνδουρος, Γρηγορίου κτλ.

Άρχισε λοιπόν τότε να δημιουργείται ένας κινηματογράφος προβληματισμού. Ο κινηματογράφος αυτός έβλεπε τα προβλήματα της κοινωνίας και αντλούσε από εκεί τα θέματά του.

«Το ντοκιμαντέρ ρίχνει μια δημιουργική ματιά

πάνω στην πραγματικότητα και την αναδεικνύει»

Πότε δημιουργήσατε την πρώτη σας ταινία;

Το 1975 και ήταν ένα πολιτικό ντοκουμέντο 2,5 ωρών με τον τίτλο «24 του Ιούλη».

Ήταν μια πρωτοποριακή ταινία για την εποχή καθώς πρόκειται για έναν διάλογο ανάμεσα σε 6 πολιτικές νεολαίες πάνω σε δοσμένα θέματα που τους παρακολουθούσαν τρεις κινηματογραφικές κάμερες . “Είναι ένα γουέστερν” μου έλεγε και ο αείμνηστος ο Κώστας Σφήκας που τον είχα φωνάξει στο μοντάζ.

haronitis9Η συνεργασία σας με την τηλεόραση πότε ήρθε;

Αυτό συνέβη όταν ξεκίνησα να δουλεύω δίπλα σε κινηματογραφιστές που είχαν ήδη περάσει στην τηλεόραση ξεκινώντας εκπομπές όπως είναι το Παρασκήνιο που έχει αφήσει ιστορία. Σε εκείνη την φάση της ζωής μου συνειδητοποίησα τι είναι αυτό που θέλω να κάνω και ποιος είναι ο τρόπος για να το επιτύχω.

Έβλεπα ότι ο κόσμος δεν είχε μάθει να βλέπει εκείνες τις πρώτες ταινίες που κολεκτιβίστικα, ομαδικά και συλλογικά είχαμε δημιουργήσει. Μια από τις καλύτερες περιπτώσεις ήταν αυτή του Θόδωρα Αγγελόπουλου που από την πρώτη του ταινία είχε μια σχετική εισπρακτική επιτυχία. Δεν κατάφερνε να βγάλει το κόστος της ταινίας αλλά ήταν ένας κινηματογράφος που συγκέντρωνε τους περισσότερους θεατές. Εγώ δεν μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου μια ζωή ολόκληρη να μπαίνω σε αυτήν την διαδικασία.

Γι’ αυτό και ασχοληθήκατε με τα ντοκιμαντέρ;

Ναι σε συνδυασμό ότι δεν μ’ ενδιέφεραν τόσο τα σίριαλ και οι μυθοπλασίες. Ήθελα πιο ξεκάθαρες ματιές. Το ντοκιμαντέρ ρίχνει μια δημιουργική ματιά πάνω στην πραγματικότητα και την αναδεικνύει.

«Ο κινηματογράφος επηρεάζει και διαμορφώνει,

σε βάζει σε κίνηση. Είναι μια τέχνη

πάρα πολύ δυνατή»

Τι είναι για σας ο κινηματογράφος;

Για μένα ο κινηματογράφος είναι ένα πολύ δυνατό μέσο, έχει εμβέλεια, και μπορεί να διεισδύει στα μυαλά και τα αισθήματα των ανθρώπων. Επηρεάζει και διαμορφώνει, σε βάζει σε κίνηση. Είναι μια τέχνη πάρα πολύ δυνατή. Εμένα με ενδιέφερε αυτή η μορφή του και όχι η εισπρακτική επιτυχία.

Πώς και δεν αναζητήσατε την τύχη σας, ως σκηνοθέτης, στο εξωτερικό;

Σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσα να μείνω και να δουλέψω σε ένα ξένο τόπο, παρόλο που θα είχε εκτιμηθεί η δουλειά μου στο εξωτερικό. Νιώθω πάρα πολύ δεμένος με τις ρίζες μου. Η στόχευση μου ήταν να γυρίσω στο χωριό μου. Ο γενέθλιος τόπος για μένα ήταν και ο τόπος μου ενώ ουσιαστικά έχω μεγαλώσει στο Ηράκλειο. Ήδη από τα μέσα  της δεκαετίας του ‘80 άρχισα να φτιάχνω ένα σπίτι σκεπτόμενος ότι εκεί θα ζήσω.

Όμως από τα ταξίδια μου έξω από την Ελλάδα αποκόμισα πολλές εμπειρίες καθώς είδα το πως γίνονται σε άλλες χώρες οι παραγωγές.

Γιατί αποφασίσατε να φτιάξετε δική σας εταιρεία;

Έχοντας κάνει πάνω από 30 ντοκιμαντέρ και μια ταινία μεγάλου μήκους το 1982, αποφάσισα να στήσω την δική μου εταιρεία προκειμένου να κάνω δημιουργικό ντοκιμαντέρ, που ήταν αυτό που ήθελα. Κάπως έτσι ξεκινάει ακόμα ένας κύκλος στην ζωή μου. Αρχίζω κάνοντας στοχευόμενες προτάσεις στην τηλεόραση. Έκανα μια σειρά η οποία είχε τίτλο «Αντικείμενα Γεγονότα Φαινόμενα». Ήταν αφηγηματικά ντοκιμαντέρ που ως στόχο είχαν να δουν οι Έλληνες ότι ζουν σε μια πλούσια χώρα. Η σειρά αυτή είχε μεγάλη επιτυχία με την ΕΡΤ να θέλει να ανανεώσουμε την συνεργασία. Δεν το δέχθηκα όμως. Πρέπει να μην το παρακάνεις και να αντιλαμβάνεσαι τα όρια σου και πότε τα εξαντλείς.

haronitis2Πώς προέκυψε να ασχοληθείτε με τον Ελ Γκρέκο;

Ο Γκρέκο βρίσκεται μέσα στα κρητικά θέματα που συνδέονται με τα βιώματα μου ως μαθητής στο Καπετανάκειο. Εκεί είχα εξαιρετικούς δασκάλους μεταξύ των οποίων ήταν ο κορυφαίος Δημήτρης Πλάκα. Από τα πρώτα κληροδοτήματα που κουβαλούσα ήταν η περίπτωση του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου καθώς, ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης από το Ηράκλειο, είχε μείνει στο περιθώριο.

Ξεκινάω έρευνα το 1984 ενώ μετά από δύο χρόνια καταφέρνω να πείσω την ΕΡΤ να κάνουμε 6 ταινίες 45 λεπτών για τον Θεοτοκόπουλο γυρισμένες σε Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Αμερική, Αγγλία και Ρουμανία . Εξασφάλισα ένα πολύ καλό επιτελείο ανάμεσά τους ο Εμμανουήλ Χατζηδάκης, ο Νίκος Παναγιωτάκης και ο Γιάννης Μαρκόπουλος που έγραψε τη μουσική.

Έχοντας πάρει ειδική άδεια οι ταινίες προβλήθηκαν εδώ στο Ηράκλειο το 1987 στην Βικελαία πριν παιχτούν στην τηλεόραση ενώ ήταν και η αφορμή για να γίνει η μεγάλη έκθεση του Ελ Γκρέκο στο Ηράκλειο το 1990.

Βέβαια ακόμα δεν έχω τελειώσει με το κεφάλαιο του Θεοτοκόπουλου. Φέτος το ολοκληρώνω με μία ταινία που θα αφορά τα πορτρέτα του.

Η έρευνα ήταν μια διαδικασία που την απολαμβάνατε ή θέλατε να περάσετε κατευθείαν στο κομμάτι της δημιουργίας της ταινίας;

Η έρευνα μου άρεσε πάρα πολύ κάτι που επίσης το χρωστάω στον καθηγητή μου Δημήτρη Πλάκα.

Η έρευνα έχει σημασία για μένα γιατί σήμερα πατώντας μόνο μερικά κουμπιά μπορείς να έχεις διαφορετικές εικόνες και ήχους από όλο τον κόσμο.

Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να είναι ένα ντοκιμαντέρ σήμερα;

Το ντοκιμαντέρ σήμερα θα πρέπει να φέρει καινούργιες πληροφορίες, να αποκαλύψει πράγματα. Η πορεία που ακολουθείς στο ντοκιμαντέρ αλλά και γενικότερα στο κινηματογράφο είναι μια δημιουργική πορεία. Ξεκινάς με ένα σενάριο, το οποίο όμως ανατρέπεται στην πορεία.  Συνεχίζεις με την έρευνα που σου εμπλουτίζει το σενάριο ενώ το γύρισμα σου αποκαλύπτει πράγματα που δεν τα έχεις σκεφτεί. Τέλος στο μοντάζ μπορείς να αλλάξεις εντελώς πολλά από τα πράγματα που είχες σκεφτεί. Πρέπει να είσαι συνέχεια έτοιμος να αρνηθείς το προηγούμενο γιατί μπροστά σου μπορεί να βρεις κάτι καλύτερο. Πρέπει να το δοκιμάσεις όμως. Έτσι προχωράς.

«Το ντοκιμαντέρ σήμερα θα πρέπει

να φέρει καινούργιες πληροφορίες,

να αποκαλύψει πράγματα»

Τελικά, στο τέλος της ημέρας, τί σας έδωσε αυτή η δουλειά, πέρα από τα κλασικά;

Κατ’ αρχήν με έκανε να μην μ’ ενδιαφέρει η δημόσια εικόνα μου. Πιστεύω ότι η εικόνα ενός καλλιτέχνη είναι το έργο του. Δεν θα επεδίωκα ποτέ την προβολή καθώς γνωρίζω ότι αν κάνεις κάτι καλό θα σε αναζητήσουν και θα σε βρουν αυτοί που ενδιαφέρονται.

Το δεύτερο είναι η  διαχείριση του χρόνου. Το πώς τον επενδύω και πού, δεδομένου ότι σε αυτήν την ζωή δεν είμαστε αιώνιοι. Δεν ήθελα να αφήνω τον χρόνο να περνάει και ακόμα δεν θέλω. Γνώριζα ότι ο χρόνος έχει αξία πρωτίστως για εμένα τον ίδιο. Ήθελα τον χρόνο που είχα να γνωρίζω διαφορετικά πράγματα που να με κάνουν καλύτερο, βελτιώνοντας παράλληλα τις δεξιότητες μου.

Ετοιμάζεται κάτι αυτή την περίοδο πέρα της τελευταίας ταινίας του Ελ Γκρέκο;

Ναι η εταιρεία  Σκηνοθετών έχει κλείσει τα 40 χρόνια και θα βγάλει ένα πολύ μεγάλο λεύκωμα το οποίο το γράφω εγώ αυτήν την περίοδο. Ο κλήρος της γραφής έπεσε σε μένα  γιατί είμαι από τους λίγους που ήμουν εξαρχής μέσα στην εταιρεία. Γνωρίζω καλά ανθρώπους πράγματα και γεγονότα.

Νατάσα Καμπουράκη

Το άρθρο έχει δημοσιευθεί στην κατηγορία . Βάλτε στα αγαπημένα τον μόνιμο σύνδεσμο.

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


*