Εικόνα για Λάμπρος Μαυραντωνάκης: Ένας φύλακας – άγγελος για τα παιδιά με αυτισμό

Λάμπρος Μαυραντωνάκης: Ένας φύλακας – άγγελος για τα παιδιά με αυτισμό

Σύμφωνα με τον Ταγκόρ, τον Ινδό Νομπελίστα «Κάθε παιδί φέρνει το μήνυμα ότι ο Θεός δεν έχει αποθαρρυνθεί ακόμα από τον άνθρωπο». Υπάρχουν όμως περιπτώσεις παιδιών  που γεννιούνται φέρνοντας και άλλα μηνύματα, όπως είναι η υπομονή, η επιμονή και η προσπάθεια. Πρόκειται για τα παιδιά που εμφανίζουν αυτιστικές διαταραχές και η ζωή τους διαφέρει από των υπολοίπων, καθώς και των γονιών τους.

Φύλακας-άγγελος πολλών παιδιών  με αυτισμό έχει υπάρξει ο κ. Λάμπρος Μαυραντωνάκης, ο οποίος για περισσότερα από είκοσι χρόνια ασχολείται με αυτό. Ο κ. Μαυραντωνάκης μίλησε στα prosopakritis  για την εμπειρία του από το συγκεκριμένο επάγγελμα  και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει.

 

autism3

Ασχολείστε επαγγελματικά με παιδιά που αντιμετωπίζουν αυτιστικές διαταραχές. Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με αυτό;

Ασχολούμαι με την εκπαίδευση ανθρώπων που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού, είκοσι συναπτά έτη, ξεκινώντας από το Κέντρο Ειδικών Παιδιών «η Ζωοδόχος Πηγή».

Το μυστήριο και το ανεξερεύνητο αυτής της διαταραχής, με συνάρπασε τόσο πολύ, που ξαφνικά έγινε κομμάτι της ζωής μου! Φυσικά, σημαντικό ρόλο έπαιξε, το γεγονός ότι το 1994,ανέλαβα την εκπαίδευση ,ιδιωτικά ,του γιου του προέδρου της Ζωοδόχου Πηγής, ερχόμενος σε επαφή με τη διαταραχή, καθημερινά, επί 6 φορές την εβδομάδα! Κάθε μέρα, ανακαλύπτοντας και κάτι καινούργιο, ένιωθα έκσταση και ενθουσιασμό, με αποτέλεσμα ο αυτισμός πια, να γίνει ο αυτισμός μου!

Τι είδους εκπαίδευση χρειάζεται για να είστε σε θέση να το κάνετε αυτο;

Αποφοίτησα από το Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Αθηνών και ειδικεύτηκα στην Ειδική Φυσική Αγωγή, στη προσαρμοσμένη δηλαδή φυσική αγωγή για άτομα με αναπηρίες!

Εκπαιδεύτηκα στη νοηματική γλώσσα των κωφών και το πρώτο σχολείο που υπηρέτησα ήταν το Δημοτικό σχολείο κωφών και βαρήκοων  Ηρακλείου. Το ίδιο χρονικό διάστημα είχα αναλάβει προπονητικά, ως Ομοσπονδιακός προπονητής ,τα αθλητικά σωματεία των κωφών και βαρήκοων όλης της Κρήτης.

Παράλληλα εκπαίδευα άτομα με νοητική υστέρηση, ώσπου κατέληξα στη Ζωοδόχο Πηγή!

Τι ακριβώς μαθαίνετε στα παιδιά;

Η δουλειά μου είναι κυρίως η εκπαίδευση των ανθρώπων που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού! Όταν λέμε εκπαίδευση, εννοούμε την αυτοεξυπηρέτησή του, τη προσωπική του φροντίδα ,τη κοινωνική του ενσωμάτωση, την εν γένει κοινωνική του συμπεριφορά, την απόκτηση ικανοτήτων προσαρμογής σε νέες καταστάσεις, τη ψυχαγωγία του ,τη φυσική του κατάσταση, την εξυπηρέτηση βασικών του αναγκών, όπως η συνοδεία σε γιατρούς ή σε άλλες κοινωνικές δομές!

Πόσο δύσκολο είναι να κάνεις ένα παιδί με αυτισμό να τα αντιληφθεί όλα αυτά;

Ομολογώ πως είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση, μα το δυσκολότερο απ “όλα είναι ο χρόνος που απαιτείται για να κατακτήσει το άτομο ,μερικά από αυτά! Τολμών να πω, πως μπορεί να περάσουν και 5 έως 8 χρόνια, για να μπορέσει ο εκπαιδευτής να δει, πραγματικά αποτελέσματα της δουλειάς του.

Είναι σκληρή δουλειά για τον εκπαιδευτή, μα πιο σκληρή για τον αυτιστικό, που στην ουσία μαθαίνει τη ζωή από την αρχή και όχι αυτόματα, όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι! Εκείνος πρέπει να παλέψει τον αυτισμό του, που δε του επιτρέπει να κάνει αλλαγές και να μαθαίνει καινούργια πράγματα! Υποφέρει σε κάθε καινούργιο, σε καθετί που πάει να αλλάξει τη ρουτίνα του και τα δεδομένα στεγανά του!

Η αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών, αισθάνεστε κάποιες στιγμές να σας φθείρει ψυχολογικά;

Είναι μια δουλειά πολύ ψυχοφθόρα, που αν δεν έχεις εσωτερικές δυνάμεις και ψυχικούς αερόσακους, ώστε να προστατεύεις τα ευαίσθητα ψυχικά σου κομμάτια, κινδυνεύεις να μπεις κι εσύ σε μια διαταραχή, που σου αλλάζει κυριολεκτικά τη ζωή! Αυτό φυσικά ισχύει για ανθρώπους όπως εγώ, που ασχολούνται πολλές ώρες και καθημερινά με την εκπαίδευση του αυτιστικού!

Από την άλλη, χρειάζεται να βρίσκεις πάντα τρόπους ,να μετατρέπεις τη ψυχική φόρτιση και τη κούραση, σε αίσθημα χαράς ,αισιοδοξίας και δημιουργικότητας, ώστε να ταΐζεις τη ψυχή σου με αυτό!

lampros

Τι θα συμβουλεύατε τους γονείς που έχουν παιδιά με αυτισμό;

Όταν μιλάς με γονείς αυτιστικών ατόμων και μάλιστα με κείνους που μόλις έχουν πάρει τη διάγνωση, νιώθεις πάντα αυτό το κόμπο στο λαιμό και το σφίξιμο στο στομάχι!

Πρέπει να είσαι ειλικρινής, ξεκάθαρος μα και στηρικτικός και να λειτουργείς ψυχοθεραπευτικά ,γιατί οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται σ” ένα χάος ,βιώνουν ένα ισχυρό σοκ και προσπαθούν από κάπου να κρατηθούν!

Στη χώρα μας ,η συμβουλευτική και οι «πρώτες βοήθειες» θα τις έλεγα, είναι σχεδόν ανύπαρκτες και όταν τις βρεις ,πρέπει να τις πληρώσεις…πολλές φορές ακριβά!

Ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να βελτιωθεί χάρη στην εκπαίδευση;

Ένας άνθρωπος με αυτισμό, έχει απίστευτα μεγάλα περιθώρια εκπαίδευσης και εκμάθησης νέων εμπειριών !Παίζει φυσικά ρόλο και ο βαθμός του αυτισμού του, όπως και το αν συνδυάζεται και με νοητική υστέρηση !Τα 2/3 των αυτιστικών, είναι και νοητικά υστερημένοι, από οριακή καθυστέρηση μέχρι βαριά! Αυτό όπως καταλαβαίνετε, δυσκολεύει τα πράγματα, γιατί δεν έχεις μόνο τον αυτισμό να παλέψεις ,αλλά και τη δυσκολία κατανόησης και αντίληψης!

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις αυτιστικών, όπως οι Asperger ,που είναι υψηλής λειτουργικότητας αυτιστικοί, οι οποίοι έχουν απίστευτη βελτίωση, χωρίς βέβαια να μιλάμε για αποκατάσταση! Ο αυτισμός ,όπως και κάθε μορφή αναπηρίας, δε θεραπεύεται ,ό,τι έχει χαθεί δεν επανακτάται, όμως βελτιώνεται στο βαθμό που το άτομο να μπορεί να γίνεται λιγότερο «βάρος» και δυσλειτουργικό!

Ποιες είναι οι δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να συμμετάσχει ενα παιδί με αυτά τα χαρακτηριστικά;

Εκπαιδεύοντας έναν αυτιστικό, πρέπει να χρησιμοποιείς οτιδήποτε  μπορεί να του κεντρίσει το ενδιαφέρον και να του δώσει κίνητρο να σε παρακολουθήσει! Ψάχνεις να βρίσκεις πάντα ευχάριστες δραστηριότητες και όταν καταφέρεις να τις προσαρμόσεις στα «θέλω» και «μπορώ» του ατόμου αρχίσεις να περνάς τα εκπαιδευτικά σου μηνύματα μέσα από αυτές!

Η κυκλοφοριακή αγωγή ,η εκπαίδευση δηλαδή σε συνθήκες κέντρου πόλεως ,είναι μια πολύ χρήσιμη δραστηριότητα, καθώς εκπαιδεύεις το άτομο να κυκλοφορεί με ασφάλεια ,να συναλλάσσεται με χρήματα, να ενσωματώνεται κοινωνικά ,να ψυχαγωγείται!

Το κολυμβητήριο και το γυμναστήριο, είναι από τα πιο ισχυρά εργαλεία δουλειάς μου, ιδιαίτερα η πισίνα, καθώς οι αυτιστικοί λατρεύουν οτιδήποτε έχει σχέση με νερό! Τους ηρεμεί, τους χαλαρώνει ,τους συγκεντρώνει! Μπορούν να παρατηρούν για ώρες αδιάκοπα ένα σιντριβάνι που κάνει σχέδια με το νερό, όπως και να βρίσκονται μέσα στο νερό για ώρες αδιαμαρτύρητα!

Το ποδήλατο επίσης είναι μια πολύ επωφελής δραστηριότητα και στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει η ικανότητα ισορροπίας, κάνουμε ειδική εκπαίδευση απόκτησης της με ειδικό ποδήλατο ισορροπίας, που μπορεί να πάρει πολύ καιρό!

Οδήγηση αυτοκινήτου, κατά προτίμηση καρτ, είναι μια δραστηριότητα που καλλιεργεί τον εγκέφαλο ,τα αντανακλαστικά, τις αισθήσεις ,την ετοιμότητα, το χρόνο αντίδρασης, τη κριτική σκέψη για το τι πρέπει να κάνει σε κάθε περίπτωση και καλλιεργεί επίσης την ικανότητα να ερμηνεύει νέα οπτικά ερεθίσματα, καθώς οι εικόνες αλλάζουν συνεχώς ,πράγμα πολύ δύσκολο για τον αυτιστικό, όμως κατορθώσιμο καθώς η οδήγηση είναι πολύ ευχάριστη γι” αυτόν κι έτσι «ξεχνά» τον αυτισμό που τον αναστέλλει σε άλλες περιπτώσεις να το καταφέρει!

Αφήνω τελευταία τη σημαντικότερη δραστηριότητα που χρησιμοποιώ και είναι η ιππασία, όχι απαραίτητα η θεραπευτική ,απλά και μόνο η επαφή με το άλογο, που είναι θαυμαστή και απερίγραπτα αποτελεσματική στο ψυχισμό και τη χαλάρωση ενός αυτιστικού!

lampros2

Περνάτε πολύ χρόνο με τα παιδιά. Δένεστε μαζί τους;

Ζώντας καθημερινά επί πολλές ώρες με έναν αυτιστικό, κάποια στιγμή γίνεσαι κομμάτι του κι εκείνος δικό σου! Είσαι ο άνθρωπος που του παρέχει ασφάλεια,ψυχαγωγία,εκπαίδευση,φιλία,στήριξη,αγάπη,κατανόηση!Δυστυχώς…ή ευτυχώς γίνεσαι το άλλο του μισό απαραίτητος, γεγονός που έχει μεγάλο συναισθηματικό και ψυχικό βάρος για τον εκπαιδευτή, αφού ο αυτιστικός δε μπορεί να λειτουργήσει με όλους το ίδιο! Είναι μια μεγάλη ευθύνη ,η οποία κάποιες φορές σε πνίγει και σε στρεσάρει, γιατί γνωρίζεις πως αν παρέλθεις από τη ζωή του, θα έχει μια μεγάλη οπισθοδρόμηση ώσπου να καταφέρει να ταυτιστεί και να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα με νέο εκπαιδευτή!

Σας εκμυστηρεύονται τα όνειρα τους, ή τις φοβίες τους;

Ένα από τα τραγικότερα και δυσκολότερα στη συμβίωση με τον αυτισμό, είναι η σιωπή. Στη μεγάλη τους πλειοψηφία, οι αυτιστικοί δεν αναπτύσσουν λόγο…ολοκληρωμένο τουλάχιστον! Κάποιοι δε λένε ούτε μια λέξη ,παρά χρησιμοποιούν νοήματα ή δείχνουν αυτό που θέλουν ,ή δε δείχνουν ούτε αυτό και πρέπει εσύ να αναζητάς συνεχώς τι είναι αυτό που χρειάζεται, τι τον αναστατώνει, τι τον αγχώνει, τι τον στεναχωρεί ,τι μπορεί να τον ευχαριστήσει !Πρέπει να γίνεις το μυαλό του, που βρίσκεται έξω από το κρανίο του και τον ανατροφοδοτείς συνεχώς!

Υπάρχουν και κάποιοι αυτιστικοί ,μεγάλη μειοψηφία φυσικά, που μπορούν να κουβεντιάσουν, να σου πουν τις ανησυχίες τους, τους φόβους τους, τι θα ήθελαν να κάνουν, όμως όλα αυτά τη στιγμή που εκείνοι θα επιλέξουν, όχι όταν θελήσεις εσύ. Επιλεκτικά δηλαδή όταν εκείνοι αισθάνονται έτοιμοι και νιώθουν την ανάγκη!

Σε γενικές όμως γραμμές ,οι αυτιστικοί δεν επικοινωνούν, δεν αλληλεπιδρούν, ή  τέλος πάντων, δεν επικοινωνούν με το συνήθη τρόπο!

Αντιλαμβάνονται την ιδιαιτερότητά τους σε σχέση με τα άλλα παιδια;

Ένα από τα «καλά» στον αυτισμό, όπως και στη νοητική υστέρηση, είναι το γεγονός ότι δεν αντιλαμβάνονται τις αδυναμίες τους, δε κάνουν σύγκριση του εαυτού τους με άλλους ανθρώπους ,δε θεωρούν ότι είναι διαφορετικοί! Βέβαια έτσι πιστεύουμε. Έτσι φαίνεται .Πολλά πράγματα δε ξέρουμε για τον αυτισμό, είναι ένα απίστευτα απέραντο και ανεξήγητο μυστήριο Δυστυχώς, δε μπορούμε με βεβαιότητα να ξέρουμε τι σκέφτονται, πως αισθάνονται σε κάποιες καταστάσεις !Ερμηνεύουμε με βάση τη συμπεριφορά τους, όμως από τη στιγμή που ο ίδιος δε μπορεί να σου περιγράψει, τα περισσότερα είναι εικασίες και υποθέσεις!

Τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού, η ρουτίνα και η εμμονή στο ίδιο ,τους παρέχει ασφάλεια και σιγουριά. Οτιδήποτε αλλάζει τους αγχώνει! Συνεπώς, από πολύ μικροί, ασχολούνται με κάτι συγκεκριμένο, το οποίο φυσικά γίνεται ψυχαναγκαστικό ,δηλαδή κάποιες στιγμές δε τους ευχαριστεί καθόλου ,ίσως και να τους εκνευρίζει, να τους αγχώνει, πρέπει όμως να το κάνουν γιατί έτσι επιβάλλει ο αυτισμός τους, γιατί αλλιώς θα είναι χειρότερα γι “αυτούς! Είναι εγκλωβισμένοι…Εκεί είναι η χρησιμότητα του καλού εκπαιδευτή…να τους δίνει εναλλακτικούς τρόπους να ξεφεύγουν από το ψυχαναγκασμό τους!

lampros3

Υπάρχει ρατσισμός απέναντι στα παιδία με αυτισμό;

Οι συνάνθρωποί μας, είναι αδαείς περί τον αυτισμό ,δε γνωρίζουν ούτε καν τι σημαίνει, δεν υπάρχει πληροφόρηση ,έτσι δε μπορώ να χρησιμοποιήσω τον όρο ρατσισμός παρά άγνοια! Έχω διαπιστώσει πως όταν ενημερώνω για τον αυτισμό ,οι συνομιλητές μου συνεπαίρνονται και δείχνουν φοβερό ενδιαφέρον κάνοντας συνεχείς ερωτήσεις! Σε ανθρώπους που έχω εξηγήσει και ενημερώσει, όταν έρχονται σε επαφή με μαθητές μου, δείχνουν μια αξιοθαύμαστη συμπεριφορά, αφού ξέρουν πια και ερμηνεύουν τις κινήσεις και τις αντιδράσεις τους! Ενημέρωση λοιπόν λείπει ,όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις όπου παρατηρούμε ρατσιστικές συμπεριφορές!

Τόσα χρόνια που ασχολείστε με τα παιδιά αυτά, ποιο περιστατικό σας έχει συγκλονίσει περισσότερο;

Η συγκλονιστικότερη εμπειρία που είχα ποτέ στη καριέρα μου, ήταν όταν ανέλαβα τη δύσκολη αποστολή ,να ανακοινώσω σε αυτιστικό μαθητή μου ,που τον εκπαιδεύω 20 χρόνια καθημερινά, ότι ο μπαμπάς του πέθανε και δε θα τον ξαναδεί! Είναι απίστευτα δύσκολο να εξηγήσεις σε έναν αυτιστικό τι είναι θάνατος και πως κάποιο πρόσωπο δε πρόκειται να επιστρέψει ξανά στο σπίτι !Μέχρι εκείνη τη στιγμή, παρά τη μεγάλη μου εμπειρία ,δε πίστευα πως ένας αυτιστικός θα μπορούσε ποτέ να αντιληφθεί μια απώλεια ή το θάνατο! Συνηθίζουμε να χαρακτηρίζουμε τους αυτιστικούς ως συναισθηματικά αδρανείς, ψυχρούς ,χωρίς συναισθηματικές ανταποκρίσεις!

Ανακοίνωσα με ιδιαίτερο τρόπο το γεγονός και φάνηκε προς στιγμή να δικαιώνομαι για τις πεποιθήσεις μου ως τότε. Μου φάνηκε πολύ ευκολότερο απ” ότι περίμενα, αφού ο μαθητής μου δεν έδειξε καμία αντίδραση στα λόγια μου!

Ξημερώματα πια ,κι αφού επεξεργάστηκε στο μυαλό του τα λόγια μου, έκανε εμετό και ξέσπασε σε ασταμάτητους λυγμούς. Ήταν ο θρήνος για το νεκρό πατέρα του, για τον οποίο δε ξαναμίλησε ποτέ…δε ξαναέκλαψε ποτέ και σα να μην υπήρξε ποτέ στη ζωή του !Κανείς δε ξέρει τι έχει μέσα στο μυαλό του και πώς τον θυμάται ,αυτό που σίγουρα ξέρω και δε θα ξεχάσω ποτέ ,ήταν ο ιδιότυπος θρήνος και οι λυγμοί που έμειναν χαραγμένοι στη ψυχή μου για πάντα!

Έχω δώσει μια ονομασία στον αυτισμό,μετά από τόσα χρόνια ενασχόλησής μου: Η τελειότητα της φύσης στο λάθος της!

Αμαλία Αγγελάκη

Το άρθρο έχει δημοσιευθεί στην κατηγορία . Βάλτε στα αγαπημένα τον μόνιμο σύνδεσμο.

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


*